.png)
Je hebt een aanbesteding gewonnen bij een gemeente en gaat ervan uit dat je SROI-aanpak van de vorige opdracht gewoon weer werkt. Dat is een dure misrekening. Wat de verplichting precies inhoudt, verschilt per gemeente. Het percentage, de doelgroepen, de manier van verantwoorden: geen gemeente is hetzelfde. In dit artikel lees je waarom dat zo is en waar je rekening mee kunt houden.
SROI staat voor Social Return on Investment. Het is een voorwaarde die gemeenten opnemen in aanbestedingen. Ze verplichten opdrachtnemers om een deel van de opdracht in te zetten voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Denk aan mensen met een bijstandsuitkering, een arbeidsbeperking of jongeren zonder startkwalificatie.
Het idee is simpel: als een gemeente publiek geld uitgeeft, wil ze daar ook een maatschappelijke return op zien. Wil je meer weten over de basis? Lees dan eerst wat SROI precies betekent.
De Aanbestedingswet schrijft voor dat gemeenten social return mogen toepassen, maar legt niet vast hoe. Gemeenten hebben daarin dus vrijheid. En die vrijheid gebruiken ze.
Elke gemeente heeft zijn eigen arbeidsmarkt, zijn eigen doelgroepen en zijn eigen prioriteiten. Een grote stad als Amsterdam heeft andere uitdagingen dan een middelgrote gemeente als Zwolle. Die context bepaalt hoe de gemeente haar SROI-beleid inricht.
Daar komt bij dat SROI-beleid regelmatig wordt herzien. Coalitieakkoorden veranderen, budgetten schuiven en gemeenten leren van eerdere aanbestedingen. Het beleid van twee jaar geleden is niet per se het beleid van vandaag.
Kortom: er is geen landelijke standaard. Elke gemeente maakt haar eigen keuzes.
Als je werkt aan een opdracht voor een gemeente, kunnen op deze punten de eisen flink uiteenlopen:
Het percentageGemeenten bepalen zelf welk percentage moet worden ingezet voor social return. Dit varieert in de praktijk van 2% tot soms wel 10%. Sommige gemeenten werken met een vast percentage, andere passen het aan op basis van de omvang of het type opdracht.
Niet elke gemeente hanteert dezelfde definitie van "afstand tot de arbeidsmarkt". De ene gemeente richt zich primair op mensen in de bijstand, de andere telt ook statushouders of jongeren zonder diploma mee. Wat telt als invulling hangt dus af van wie de gemeente wil bereiken.
Social return invullen kan op verschillende manieren: iemand in dienst nemen, werkervaringsplaatsen aanbieden, leer-werktrajecten faciliteren of samenwerken met een sociale onderneming. Welke vormen een gemeente accepteert, verschilt per beleid.
Hoe en wanneer je moet rapporteren loopt ook uiteen. Sommige gemeenten vragen een tussentijdse rapportage, andere alleen aan het einde van de opdracht. De formats en de bewijslast die je moet aanleveren zijn niet overal gelijk.
Dit is een punt dat veel opdrachtnemers onderschatten. De ene gemeente controleert actief en legt boetes op bij niet-nakoming. Een andere gemeente is soepeler of heeft minder capaciteit voor handhaving. Dat verschil in ernst merk je pas als je er middenin zit.
Grote steden als Amsterdam, Rotterdam en Utrecht werken allemaal met SROI, maar de invulling verschilt per stad. De SROI-eisen in Amsterdam kunnen qua percentage of doelgroep heel anders uitpakken dan de SROI-regels in Rotterdam of Utrecht. Dat komt omdat elke gemeente haar beleid afstemt op de eigen arbeidsmarkt en lokale prioriteiten.
Een stad met veel mensen in de bijstand legt andere accenten dan een stad waar de arbeidsmarkt krap is. Dat verschil zie je terug in wat een gemeente als invulling accepteert, welke doelgroepen meetellen en hoe streng er wordt gehandhaafd.
Ga er dus niet vanuit dat wat werkte bij een opdracht in Rotterdam ook klopt voor een opdracht in Amsterdam of Utrecht. Lees altijd de aanbestedingsdocumenten van de specifieke gemeente waar jij de opdracht uitvoert.
Lees de aanbestedingsdocumenten van elke opdracht opnieuw, ook als je denkt het al te weten. De SROI-eisen staan beschreven in het bestek of de inschrijvingsvoorwaarden en die verschillen per gemeente en soms per opdracht.
Kom je er niet uit, of wil je zeker weten dat je de verplichting correct invult? Lees dan hoe je SROI kunt invullen bij een aanbesteding.
SROI per gemeente is geen standaard format. Percentages, doelgroepen, invulvormen en handhaving: het verschilt allemaal. Amsterdam, Rotterdam en Utrecht laten zien dat zelfs grote steden onderling van elkaar afwijken.
Wie zijn verplichting niet nakomt, riskeert een boete, reputatieschade of in het ergste geval uitsluiting bij toekomstige aanbestedingen. De gemeente waar jij de opdracht uitvoert bepaalt de regels. Zorg dat je ze kent.
